SZLAK ORLICH GNIAZD

Pozostałości średniowiecznych warowni czyli "Orle Gniazda" to niewątpliwie jedna z najważniejszych atrakcji Wyżyny Krakowko-Częstochowskiej. Malownicze ruiny wznoszące się na skalistych wzniesieniach są w programie niemal każdej jurajskiej wycieczki. Przyjmuje się, że początki większości zamków jurajskich związane są z osobą króla Kazimierza Wielkiego, który nie tylko wybudował od podstaw część z nich, ale także poważnie rozbudował już istniejące założenia. Zamki te oddalone od siebie ok. 10-15 km, kiedyś dodatkowo wzmocnione licznymi strażnicami miały jeden strategiczny cel - zabezpieczenie granicy państwa polskiego (Krakowa) przed ewentualnymi atakami ze strony Czechów. Na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej obok zamków królewskich, a więc należących do włości królewskich i zarządzanych przez urzędników królewskich możemy także wyróżnić zamki prywatne budowane z inicjatywy bogatych rodów możnowładczych czy nawet zamki biskupie. Dziś wszystkie te zamki zaliczamy właśnie do tzw. "Orlich Gniazd". Potop szwedzki położył kres większości tego typu obiektom. Niemodernizowane, niedostosowywane do zmieniających się realiów sztuki obronnej w Europie, nie były w stanie spełniać swoich funkcji. Z czasem zaczęły popadać w coraz większą ruinę tym bardziej, że zastąpiły je bardziej "ekonomiczne w utrzymaniu" rezydencje jak pałace czy dwory starościńskie. Dodatkowo mury wielu jurajskich zamków zaczęły być rozbierane i jako budulec posłużyły do budowy dróg, kościołów czy innych obiektów.

Zamki, które cieszą się największą popularnością wśród turystów to:





OGRODZIENIEC - ruiny zamku "Ogrodzieniec" w Podzamczu to największe, a zarazem najbardziej malownicze ruiny na terenie Jury. Wznoszą się one na najwyższym wzniesieniu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej - Górze Janowskiego (515,8 m n.p.m.). Dzięki czemu z zamkowej wieży będziemy mogli podziwiać wspaniałe jurajskie widoki. Na zamku czekają na nas liczne atrakcje m.in.: Muzeum Zamkowe, Sala Tortur czy wystawa RYCERZE I DAMY, którą możemy oglądać w tzw. Kurzej Stopie. Dużą atrakcją dla turystów będzie także niedawno zrekonstruowany średniowieczny gród na Górze Birów oraz Park Zamków Jurajskich w miniaturze, gdzie można zobaczyć makiety zamków i warowni jurajskich z czasów ich świetności w skali 1:25 oraz repliki machin oblężniczych z okresu średniowiecza.

przewodnik jurajski Ogrodzieniec przewodnik jurajski Ogrodzieniec





MIRÓW I BOBOLICE - te dwa "bliźniacze" zamki dzielą niespełna 2 km. Kiedyś ponoć władali nimi dwaj bracia bliźniacy, których jak to w życiu bywa poróżniła miłość do tej samej niewiasty. Obecnie oba zamki są w posiadaniu braci Laseckich, którzy postanowili obu warowniom przywrócić dawny blask. Zamek w Bobolicach został już prawie w całości odbudowany, trwają jeszcze prace wykończeniowe, natomiast zamek w Mirowie ma zostać zabezpieczony w formie trwałej ruiny. Oba zamki dzieli tzw. Grzęda Mirowska - malownicze, niezalesione pasmo skalne pełne ciekawych form skalnych. Znajduje się też tam kilka niewielkich jaskiń w tym znana z sensacyjnych odkryć archeologicznych - Jaskinia Stajnia, w której odkryto jedyne w Polsce szczątki neandertalczyka. Spacerując Grzędą Mirowską możemy ponadto obserwować charakterystyczną dla tego pasma skalnego - roślinność kserotermiczną.

przewodnik jurajski Mirów przewodnik jurajski Bobolice





OLSZTYN - obok Ogrodzieńca to jedna z najrozleglejszych warowni obronnych na Jurze. Zapewne dzięki charakterystycznej wieży z ceglaną nadbudową zamku tego nie sposób pomylić z żadnym innym. Ponoć w wieży tej śmiercią głodową zmarł Maćko Borkowic banita, morderca wojewody kaliskiego Beniamina Wierzbięty. Na uwagę zasługuje także wieża starościńska, której mury mają dość rzadko spotykaną grubość ponad 4 metrów. Dziś w wieży tej mieści się platforma widokowa, z której możemy podziwiać wspaniały widok Sokolich Gór czy Skał Olsztyńskich. Wzgórze zamkowe ma także dużą wartość dla przyrodników ze względu na rosnącą tu endemiczną roślinę - przytulię krakowską. Zwiedzając zamek w Olsztynie warto także przejść się jedną ze ścieżek dydaktycznych do kamieniołomu Kielniki bądź przez Góry Towarne do rezerwatu Zielona Góra.

przewodnik jurajski Olsztyn przewodnik jurajski Olsztyn





RABSZTYN - zamek w Rabsztynie to niewątpliwie jedna z najważniejszych atrakcji Olkusza. Od lat na terenie zamku prowadzone są prace zabezpieczające i rekonstrukcyjne, których celem jest choć w części przybliżenie jego dawnej świetności. Do dziś udało się odtworzyć węzeł bramny oraz most prowadzący do zamku, a także zabezpieczyć częściowo mury. Być może już niebawem w wieży bramnej uruchomiona zostanie ekspozycja muzealna, w której prezentowane będą makiety zamku oraz eksponaty archeologiczne znalezione podczas prac. W planach jest także budowa platformy widokowej. Będąc w Rabsztynie warto zwrócić uwagę na bardzo dobrze zachowaną fosę oraz pozostałości bastei ziemnych. Przy okazji zwiedzania ruin rabsztyńskiego zamku można wybrać się na Januszkową Górę albo do pobliskiego Rezerwatu Pazurek.

przewodnik jurajski Rabsztyn przewodnik jurajski Rabsztyn





SMOLEŃ - wśród ruin zamkowych na szczególną uwagę zasługuje górująca nad otoczeniem 16 metrowa baszta oraz dobrze zachowana ostrołukowa brama wjazdowa, a także tajemnicza studnia. W czasie I wojny światowej na terenie zamku znajdowało się stanowisko obserwacyjno-ogniowe. Przez co zamek dość znacznie ucierpiał. Do dziś archeolodzy odnajdują liczne łuski i części pocisków. Warto dodać, że wzgórze zamkowe wraz z ruinami objęte jest ochroną rezerwatową. Oprócz ciekawych form krasowych ochronie podlega tutaj płat buczyny sudeckiej z charakterystycznym dla tej buczyny runem. Wiosną możemy tutaj wypatrzyć m.in.: przebiśniegi czy przylaszczkę pospolitą. Będąc w Smoleniu warto wstąpić do ośrodka dydaktycznego Związku Parków Krajobrazowych województwa śląskiego, gdzie możemy obejrzeć ekspozycję przyrodniczo-historyczną oraz odwiedzić pobliską Dolinę Wodącą ze znaną z ciekawych odkryć archeologicznych - Jaskinią Biśnik.

przewodnik jurajski Smoleń przewodnik jurajski Rabsztyn





BYDLIN - niewielki zameczek myśliwski z czasem zamieniony w zbór protestancki, a następnie kościół katolicki. Dziś niewiele przedstawia ze swojej dawnej świetności. Jednak jeśli będziecie Państwo w okolicy to na pewno warto go odwiedzić łącznie z pobliskim cmentarzem, na którym spoczywają polegli w bitwie pod Krzywopłotami legioniści Piłsudskiego.

przewodnik jurajski Bydlin przewodnik jurajski Bydlin





PIESKOWA SKAŁA - zamek w Pieskowej Skale to jeden z głównych punktów programu chyba każdej wycieczki po Ojcowskim Parku Narodowym. Określany jako „perła polskiego renesansu” jest jednym z bardziej rozpoznawalnych zabytków i najlepiej zachowanych warowni obronnych z terenu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. To tutaj kręcono sceny do filmu Janosik czy Stawka większa niż życie. Obecnie w komnatach zamkowych możemy oglądać wystawę stałą poświęconą przemianom stylowym w sztuce europejskiej od średniowiecza po dwudziestolecie międzywojenne. W tym bogatą kolekcję obrazów Henryka Siemiradzkiego, Józefa Chełmońskiego czy Jacka Malczewskiego. Spod zamku istnieje możliwość zejścia pod jeden z najciekawszych ostańców skalnych czyli Maczugę Herkulesa oraz pod pamiątkową płytę poświęconą powstańcom styczniowym.

przewodnik jurajski Pieskowa Skała przewodnik jurajski Pieskowa Skała





OJCÓW - w centrum Ojcowa czekają na nas malownicze ruiny zamku kazimierzowskiego, na które składają się resztki murów obronnych i części mieszkalnych oraz wieża i brama wjazdowa, a w niej niewielka ekspozycja poświęcona historii zamku. Ze wzgórza zamkowego będziemy mogli podziwiać przepiękną panoramę Doliny Prądnika – Górę Chełmową oraz Park Zamkowy z zabudową uzdrowiskową. Latem jak będziemy mieli szczęście możemy wypatrzyć w runie rzadką roślinę, relikt z holoceńskiego optimum klimatycznego – obrazki alpejskie, a wiosną kserotermicznego zawilca wielkokwiatowego.

przewodnik jurajski Ojców przewodnik jurajski Ojców